• شنبه, ۲۵ فروردین ۱۳۹۷ / ساعت ۱۹:۱۴:۱۴
  • شناسه خبر: 1247
مبعث؛ آغازی برای شکوفایی مکتب وحی
بازبینی یک دهه از عمر شریف پیامبر اکرم (ص)

ده سال – ده سال در عمر یک ملت مثل یک لحظه است – در این ده سال این مرد عظیم، این عظیم العظماء چه کرد! کجا میشود هیچ ده سالی را با آن ده سال مبارکی که پیغمبر اکرم حکومت کرده است، مقایسه کرد!

 

بازبینی یک دهه از عمر شریف پیامبر اکرم (ص)

توجه کرده اید که بسیاری از مسلمانان در سراسر دنیا و جوامع اسلامی، در عین حالی که همه‏‎ ‎‏سران دول اسلامی ادعای اسلامیت می کنند، ادعای پیروی از پیغمبر اسلام می کنند،‏‎ ‎‏در عین حال می بینید که هیچ شباهتی ما بین سران آنها با اسلام نیست، هیچ‏‎ ‎‏ارتباطی نیست و فقط ادعاهایی بیش نبوده است.
از سران و جوامع کل که بیرون بیاییم، خود ما مسلمانان در جایگاه خرد اجتماعی، چقدر رفتارها و عملکردهایمان، فکر و سخن مان با اسلامی که ادعایش را داریم مطابقت دارد؟
سیرۀ‏‎ ‎‏پیغمبر چه بوده است، سیرۀ مسلمانان و مسلمانی امثال ما چه چیزی است؟ پیغمبر در بین بشر چه جور زندگی کرده‏‎ ‎‏است، سرانی که ادعای اسلام و مسلمانی می کنند، حتی کلید دار خانه خدا هم هستند، در بین بشر چه جور زندگی می کنید؟ پیغمبر با مردم مظلوم چه جور بوده، رفتار مسلمانان نماها با مردم مظلوم چگونه است؟ پیغمبر با طاغوتها چه جور بوده و چگونه معامله کرده و مدعیان اسلام و مسلمانی با طاغوتها چطور هستند؟ پیغمبر با مستضعفین عالم چه وضعی داشته و‏‎ الان وضع چگونه است؟ پیغمبر وضع زندگی ظاهری اش چگونه بوده و من و شما چگونه زندگی می کنیم؟

قرآن مجسّم بودن، درباره پیامبر را اگر بخواهیم توصیف کنیم این گونه باید گفت؛ اگر بخواهیم اخلاق، سیره، افکار، عقیده و عمل پیغمبر را بنویسیم می‏ شود قرآن و اگر خواستیم قرآن را به صورت انسانی کامل درآوریم می‏ شود پیغمبر، از این‏ رو پیغمبر، قرآن ناطق است و قرآن، پیغمبر صامت، و گفته شده: “«کان خُلقه القرآن» هرچه پیغمبر دارد از قرآن و هرچه قرآن فرموده او عمل کرده است و فرق این دو کتاب و دو قرآن و دو انسان همان تدوین و تکوین است.”

و اگر باز بیشتر مطالعه کنیم خواهیم دید که همین تفاوت ها است که خدای کریم پرچم ناب ترین دینش را به دست چنین مردی می دهد که نه تنها فقط دین را، بلکه بشریت و انسانیت را متحول می کند و چنان تأثیری می گذارد که تا به امروز کسی یارای رسیدن به گرد پایش را نداشته است.
در این روز با سعادت مبعث، بر آن شده ایم تا مروری کوتاه بر یک دهه زندگی پیامبر اکرم صلی الله الله و علیه وآله پس از بعثت ایشان داشته باشیم و رموز موفقیت و تأثیرگذاری ایشان بر جامعه را یاداور شویم.
با ما همراه باشید

علت اصلی تأثیرگذاری پیامبر صلی الله و علیه وآله

در باب علل تأثیر گذاری پیامبر اکرم صلی الله و علیه وآله وارد می شویم، سخن بسیار است اما در این فرصت دو ویژگی و علت اصلی در این تأثیرگذاری را با هم مرور می کنیم.

رمز اول

یکی از رمزهای اساسی در تأثیرگذاری پیامبر اکرم صلی الله و علیه وآله انس با قرآن است. در حقیقت می توان این گونه گفت که این انس با قرآن بود که به پیامبر صلوات الله علیه قدرت می داد تا بتواند در شرایط و بحران های جامعه درست موضع گیری داشته باشند.

از همسران پیغمبر نقل شده است که درباره‌ی اخلاق پیغمبر این‌ جور گفته‌اند: کانَ خُلقُهُ القُرآن؛ (۱) اخلاق پیغمبر، قرآن بود؛ یعنی پیغمبر، قرآن مجسّم بود. («خُلق» به صفاتى گفته مى‏ شود كه با سرشت و خوى انسان عجین شده باشد و به رفتارهاى موسمى و موقّت گفته نمى‏ شود.)

قرآن مجسّم بودن، درباره پیامبر را اگر بخواهیم توصیف کنیم این گونه تعریف می شود که؛  اگر بخواهیم اخلاق، سیره، افکار، عقیده و عمل پیغمبر را بنویسیم می‏ شود قرآن و اگر خواستیم قرآن را به صورت انسانی کامل درآوریم می‏ شود پیغمبر، از این‏ رو پیغمبر، قرآن ناطق است و قرآن، پیغمبر صامت، و گفته شده: “«کان خُلقه القرآن» هرچه پیغمبر دارد از قرآن و هرچه قرآن فرموده او عمل کرده است و فرق این دو کتاب و دو قرآن و دو انسان همان تدوین و تکوین است.” (۲)

برای ترسیم این انس پیامبر با قرآن مصادیقی از برخوردهای شخصی و اجتماعی ایشان و تطبیق دادنشان با  قرآن را عرض می کنیم:
حضرت در مقام تجلیل از شهدا با قرآن سخن می گفتند. چنانچه وقتی کنار قبر شهدای احد می آمدند این آیه را می خواندند: سَلَامٌ عَلَيْكُمْ بِمَا صَبَرْتُمْ ۚ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ (۳)

در جایی ابن مسعود بیان می کند که پیامبر اکرم صلی الله و علیه وآله در رابطه با دنیا و نحوه برخوردهای دنیوی این آیه را مرتب می خواندند و گریه می کردند: قُلْ إِنِّي أَخافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذابَ يَوْمٍ عَظيمٍ (۴)

وقتی جنازه مصعب بن عمیر را دفن می کردند این گونه می فرمودند: مِنَ المُؤمِنينَ رِجالٌ صَدَقوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيهِ ۖ فَمِنهُم مَن قَضىٰ نَحبَهُ وَمِنهُم مَن يَنتَظِرُ ۖ وَما بَدَّلوا تَبديلًا (۵)

و خلاصه آنکه تلاوت و از همه مهم تر عاملیت به این کتاب نور در جای جای زندگی حضرت بروز و نمود داشتند و همین امر یکی از رموز موفقیت و تأثیر گذاری حضرت در مسیر زندگی و رشد اسلام و مسلمانی بوده است.
این خود درسی است برای امروز زندگی ما که هر چه ارتباط با قرآن بیشتر و بیشتر باشد، عبور از سنگلاخ های مشکلات و گرفتاری ها با آرامش و قوت بیشتری اتفاق خواهد افتاد و نتیجه ای خوب و ماندگار خواهد داشت.

 

قرآن

شاید سؤالی پیش آید؛ مگر این قرآن چه کتابی است که پیامبر خدا، انقدر با این کتاب انس گرفته است؟
پاسخ این سؤال را با معرفی از زبان خود این کتاب نورانی می دهیم:

یا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْکُمْ: بر شما کتابی آمده که خصوصیاتی دارد؛ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ: نصیحت و موعظه ای دارد از جانب پروردگارتان، وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ: شفایی است که بیماری های روح و گرفتاری ها را رفع می کند، وَ هُديً: کتاب هدایت است.، وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنينَ و برای مؤمنان رحمت است.(۶)

حال من و شما چقدر قرآن خوانده ایم؟! چقدر ویژگی های مؤمنان و اهل بهشتی بودن را برای خود مرور کرده ایم و خودمان را با آن تطبیق داده ایم، چقدر به کلام امام باقر علیه السلام توجه کرده؛ وَ لَكِنِ اعْرِضْ نَفْسَكَ عَلَى مَا فِي كِتَابِ اللَّهِ و نفسمان را، زندگی هایمان را بر قرآن عرضه کرده ایم تا ببینیم که کجای این مطابقت قرار داریم؟!

رمز دوم

رمز دوم موفقیت پیامبر بعد از انس با قرآن ، ویژگی های ارزشمند اخلاقی ایشان است.
در میان آیاتی که صفات پیامبر را از لحاظ اخلاقی بیان کرده اند، در آیه ۱۲۸ توبه خطاب به همه ی بشریّت این گونه می فرمایند: لَقَد جاءَكُم رَسولٌ مِن أَنفُسِكُم عَزيزٌ عَلَيهِ ما عَنِتُّم حَريصٌ عَلَيكُم بِالمُؤمِنينَ رَءوفٌ رَحيمٌ ؛ به یقین، رسولی از خود شما به سویتان آمد که رنج های شما بر او سخت است؛ و اصرار بر هدایت شما دارد؛ و نسبت به مؤمنان، رئوف و مهربان است!
در این آیه کریمه به کارگیری عبارت “من انفسکم” بسیار نکته ی لطیفی است چرا که به جای این عبارت می توانست از عبارت “منکم” هم استفاده شود اما نکته ی مهم در عبارت “من انفسکم” بیان ارتباط تنگاتنگی است میان پیامبر مهربانی با مردم، به طوری که این ارتباط و نزدیکی را در ادامه این گونه توصیف می کند:
غم‏خوار امّت است و با هر غم و اندوه و گرفتاری که برای مردم پیش می آید، ناراحت و غصه دار می شود: «عزیز علیه ماعنتم». به هدایت شدن و رسیدن مردم به سعادت حریص است: حَریصٌ عَلَیکُم.
دلسوزی برای  هدایت مردم از جانب پیامبر به قدری بود که دل برای مردم می‌سوزاند و خود را اذیت می‌کرد که خداوند به ایشان در جای جای عبارات قرآنی هشدار می‌دهد تا خود را به رنج نیفکند و اذیت نکند.(۷)
و اوج نقطه ارتباط و احساسات میان پیامبر اسلام با مردم به خصوص مؤمنان این است که؛ «بالمؤمنین رؤف رحیم»

نتیجه گیری

اگر می خواهید در جامعه تأثیر گذار باشید ۲ موضوع را فراموش نکنید و بر روی آن سرمایه گذاری عظیم داشته باشید:
خلق و انس هر چه بیشتر با قرآن کریم ورعایت مباحث اخلاقی در زندگی، مباحثه ها، مناظره ها، چنانچه دیدیم پیامبر اکرم صلوات الله علیه با داشتن این دو بیشترین تأثیرگذاری را در جهان بشریت داشتند.

غم‏خوار امّت است و با هر غم و اندوه و گرفتاری که برای مردم پیش می آید، ناراحت و غصه دار می شود: «عزیز علیه ماعنتم». به هدایت شدن و رسیدن مردم به سعادت حریص است: حَریصٌ عَلَیکُم.

 

و کلام آخر
مبعث را تنها محدود به یک روز و صرف تنها شادی کردن و جشن گرفتن ندانیم، در حقیقت بدانیم که مبعث آغاز وحی بود؛ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ(۸) و همین وحی است که شد خلق و خوی پیامبر اکرم صلی الله و علیه وآله.

وقتی نگاهمان را نسبت به این روز عظیم وسیع تر کنیم آن وقت مجاهدت ها و تأثیرات عظیم را می بینیم و بیشتر شگفت زده خواهیم شد.
مبعث در حقیقت اوج کمال و شکوفایی بشریت است در یک دوره ده ساله، کجا می شود هیچ ده سالی را با آن ده سال مبارکی که پیغمبر اکرم حکومت کرده است، مقایسه کرد! چه حرکتی در تاریخ بشر به وجود آورد؛ چه طوفانی به پا کرد؛ چه ساحل امن و راه هدایت و شکوفایی را  به مردم برای سعادت ابدی نشان داد!


پی نوشت:
۱- مسند احمد، احمد بن حنبل، ج ۶، ص ۱۶۳ الطبقات الكبرى ، ابن سعد، ج ‏۱، ص ۲۷۳ مجموعة ورام (تنبيه الخواطر)، ورام بن ابی فراس، ج‏ ۱، ص ۸۹ شرح نهج البلاغه ، ابن ابی الحدید : ج ۶ ص ۳۴۰
۲- جوادی آملی
۳- سوره رعد، آیه ۲۴
۴- سوره انعام، آیه ۱۵
۵- سوره احزاب، آیه ۲۳
۶- سوره یونس، آیه ۵۷
۷- سوره انعام، آیه ۱۰۷، سوره فرقان، آیه ۴۳، سوره انعام، آیه ۶۶
۸- سوره علق، آیه ۱

منبع: تبیان



دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

9 − پنج =

گیشه روزنامه
نظرسنجی و بایگانی