قدرت نرم و تأثیرگذاری فرهنگی
در عصر اطلاعات و ارتباطات، رسانهها بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای قدرت نرم، نقشی کلیدی در شکلدهی افکار عمومی و تأثیرگذاری بر جوامع ایفا میکنند. این موضوع بهخوبی در بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی منعکس شده است که تأکید میکند رسانهها میتوانند تأثیری بیشتر از ابزارهای نظامی مانند موشک و پهپاد بر دشمن داشته باشند. این نگاه نشاندهنده درک عمیق از تغییر پارادایم قدرت در جهان معاصر است که در آن، اطلاعات و تصویرسازیهای رسانهای، میتوانند بهاندازه سلاحهای سنتی یا حتی بیشتر، سرنوشتساز باشند.
قدرت نرم و رسانهها
قدرت نرم، مفهومی است که اولین بار توسط جوزف نای مطرح شد و به توانایی یک کشور برای جلب همراهی و تأثیرگذاری بر دیگران از طریق جذابیت فرهنگی، ارزشها و سیاستهای خود اشاره دارد. در این راستا، رسانهها بهعنوان پلتفرمهایی برای انتقال فرهنگ، ایدئولوژی و دیدگاههای سیاسی، نقشی حیاتی در تقویت یا تضعیف قدرت نرم یک کشور ایفا میکنند. رسانهها میتوانند با ایجاد داستانها و تصویرسازیهای مؤثر، احساسات و نگرشهای مردم را شکل دهند و بر تصمیمگیریهای سیاسی و اجتماعی آنها تأثیر بگذارند.
شعر به مثابه رسانه
شعر، بهعنوان یکی از قدیمیترین و تأثیرگذارترین اشکال هنری، خود نوعی رسانه محسوب میشود. شاعران از طریق کلمات و تصاویر شاعرانه خود، میتوانند پیامهای عمیق و پرمعنایی را منتقل کنند که گاهی اوقات بر دل و ذهن مخاطبان تأثیری دائمی میگذارد و اشعار فارسی و ترکی، با داشتن سابقهای غنی و تأثیرگذار، میتوانند بهعنوان ابزاری برای انتقال پیامهای دینی، تمدنی و ملی به کار روند و به تقویت هویت فرهنگی و ملی کمک کند.
رسانهها در جنگ اطلاعاتی
در دنیای امروز، جنگها تنها در میدانهای نبرد نظامی رخ نمیدهند، بلکه جنگ اطلاعاتی و رسانهای نیز بهشدت در حال وقوع است. رسانهها با انتشار اخبار، گزارشها، تحلیلها و محتوای تصویری، میتوانند تصویری از واقعیت ارائه دهند که گاهی اوقات ممکن است با منافع خاصی همراه باشد. این تصویرسازیها میتوانند برای تضعیف روحیه دشمن، ایجاد اختلاف بین متحدان آنها، یا تغییر نگرش عمومی نسبت به یک موضوع خاص استفاده شوند.
نتیجهگیری
بیانات شب گذشته رهبر معظم انقلاب اسلامی در ضیافت افطاری با جمعی از شعرای کشور بر اهمیت رسانهها در عرصه بینالمللی تأکید دارد و نشان میدهد که قدرت نرم و تأثیرگذاری فرهنگی میتواند به اندازه قدرت سخت و نظامی مؤثر باشد. رسانهها، از جمله شعر، میتوانند بهعنوان ابزاری برای تقویت هویت ملی و انتقال ارزشهای فرهنگی به نسلهای آینده به کار روند. این نگاه به رسانهها بهعنوان یک عنصر تعیینکننده در معادلات قدرت، نیازمند درک عمیقتری از نقش رسانهها در جامعه امروزی و استفاده مؤثر از آنها برای دستیابی به اهداف ملی و بینالمللی است و لازم است که سران قوا و سایر مدیران کشوری نیز با درک بیانات و نظرات مقام معظم درباره قدرت رسانه به تصمیماتشان عمق بیشتری بدهند تا شاهد اثرگذاری عمیق در بطن و بدنه جامعه باشیم؛ چون تجربه نشان داده که اتخاذ تصمیمات پخته و مجرب با تأییدات و همراهی اکثر مردم روبرو بوده و شانس موفقیت بیشتری برای به ثمر نشستن دارد.
فرهاد روزبان